TUYAKBAYEVA BAYAN TUMATAYKIZI

TUYAKBAYEVA BAYAN TUMATAYKIZI (30.12.1945 d.t. – Kazak aydın, Kazak mimari alanında emektardır. Doğu halkları mimari uluslararası akademisinin üyesi, mimar ilimleri adayıdır. 1968 yılında Kazak politeknik enstitüsünü bitirmişitir.1969 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Kazak SSC Devlet inşaat idaresi Hoja Ahmed Yesevi türbesini restore etmek için Türkistan’a gönderilmiştir. 1970-1971 y.y eski yazıtlar ve mimar alanıyla ilgili bibliyografik kaynaklar toplamak için Taşkent’e Özbek SSC Kültür Bakanlığı Hamza Sanat ilmi araştırma enstitüsüne iş seyahat gitmiştir. L.Y.Mankovskaya’nın danışmanlığıyla 2003 yılında UNESKO Dünya mirasları listesine giren orta çağ mimar sanatını araştırmak ve geliştirmek amacıyla projeler yapılmıştır. 1972 yılında da Kazak SSC Kültür Bakanlığı tarafından proje onaylanmıştır. 1972-1980 yılları arasında proje çerçevesinde çok işler yapılmıştır. 1980 yılında yadığarları restore etme işleri tamamlanarak, Hükmetin kararıyla müze açılmıştır. 1980 yılında Tuyakbayeva’nın başkanlığıyla “Kazjobalaurestavrasyalau” enstitüsü kurulmuştur. Bu enstitünün amacı –  devlet çapında bozulmuş eserleri restore etmek, onları korumaktır. Tuyakbayeva’nın başkanlığıyla Kazakistan Cumhuriyeti Hükmetinin kararları ve tarihi-kültürel anıtları koruma ve kullanma hakkında kanun onaylanmıştır. Bu dönemlerde yaklaşık 25 bin tarihi arkeolojik, mimari, şehir inşaatı, sanat eserleri bulunmuş şehirlerin listesi yapılarak, projeler yapılmıştır. Tuyakbayeva’nın yöneticiliğiyle Medeni mura (kültürel miras) binalarını incelemek, korumak ve restore yapmak için 50 daire kurulmuştur. 1993 yılında KC Kültür bakanlığı Tarihi-kültürel miras bölümü kurulup, Hükümet kararıyla Tuyakbayeva müdür olarak tayin edilmiştir.

Әдеб.: Туякбаева Б.Т. Эпиграфический декор архитектурного комплекса Ахмеда Ясави. – А.-А.: Өнер, 1989; Туякбаева Б., Проскурин А. Мировоззренческие основы функционально-плани-ровочной структуры ханаки Ахмеда Ясави // Памятники истории и культуры Казахстана. – А.-А.: Казахстан, 1989; Проскурин А.Н., Туякбаева Б.Т. Историко-архитектурное наследие г.Туркестана // Отан тарихы = Отечественная история. – No3. – 2000; Туякбаева Б.Т., Проскурин А.Н. О цитаделях города Туркестана // ИМОННАН РК: Сер. общественных наук. No1. – 2000; Туякбаева Баян Туматаевна// https://ru.wikipedia.org/wiki/ 

D.Mustapayeva

MEDYA KÜTÜPHANESİ

Bilgilendirici, popüler, edebi, gazetecilik, bilimsel  metinlerinden alıntılar

Қазақ КСР еңбек сіңірген арх. Шығыс елдері архит. Хал. Акад. корреспондет-мүшесі, архит. канд. 1972ж. қазан айында Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің кеңейтілген ғылыми-әдістемелік  кеңесінде жоба  қаралып, мақұлданды. 1972-1980жж. аралығында бұл жоба іске асырылды.Жариялаған зерттеулері  Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің кесене,  ретіндегі, дүниетанымдық сипатын, әшекейленуін т.б. қамтыған мәселелерге  арналды.

Kaynakça

  1. Проскурин А. Н., Туякбаева Б. Т. Научные исследовнаия и их главная роль при реставрации памятников архитектуры. Архитектура и стр-во / КазПТИ, 1975, вып.4, стр.129—132.
  2. Туякбаева Б. Т. Эпиграфический декор архитектурного комплекса Ахмеда Ясави. — Алма-Ата: “Онер”, 1989. — 172 с. 
  3. Туякбаева Б., Проскурин А. Мировоззренческие основы функционально-планировочной структуры ханаки Ахмеда Ясави: [Памятник архитектуры XIV в.] // Памятники истории и культуры Казахстана. — 1989. — Вып.4. — стр.106—116.
  4. Проскурин А. Н., Туякбаева Б. Т. Историко-архитектуное наследие г. Туркестан. Отан Тарихы=Отечественная История, 2000, № 3/4, с.19—24.
  5. Туякбаева Б. Т. Алматы: древний, средневековый, колониальный, советский этапы урбанизации. — Алма-Ата: World Discovery, 2008. — 245 с. 
  • Туякбаева, Баян Туматаевна https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D1%8F%D0%BA%D0%B1%D0%
  • Баян ТҰЯҚБАЕВА, ЮНЕСКО iсi жөнiндегi ҚР Ұлттық комиссияның мүшесi, архитектура докторы: «ӘЛЕМ СЫРЫНЫҢ КIЛТI ЖАТҚАН ЯСАУИГЕ ҒҰМЫРЫҢДЫ АРНАУ БАҚЫТ ДЕП ЕСЕПТЕЙМIН»

http://old.baq.kz/kk/blog/104/blog-104-898

  • Әлемдік деңгейдегі  мәдениеттанушымен сұхбат

https://yandex.kz/video/search?filmId=159362138934027758&text=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8C%D1%8E%20%D1%81%20%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BC%2

Fotoğraflar

Video